بخش 9
چو خورشید تابنده بنمود پشتهوا شد سیاه و زمین شد درشت
سیاووش لشکر به جیحون کشیدبه مژگان همی از جگر خون کشید
چو آمد به ترمذ درون بام و کویبسان بهاران پر از رنگ و بوی
چنان بد همه شهرها تا به چاچتو گفتی عروسیست باطوق و تاج
به هر منزلی ساخته خوردنیخورشهای زیبا و گستردنی
چنین تا به قچقار باشی براندفرود آمد آنجا و چندی بماند
چو آگاهی آمد پذیره شدندهمه سرکشان با تبیره شدند
ز خویشان گزین کرد پیران هزارپذیره شدن را برآراست کار
بیاراسته چار پیل سپیدسپه را همه داد یکسر نوید
یکی برنهاده ز پیروزه تختدرفشنده مهدی بسان درخت
سرش ماه زرین و بومش بنفشبه زر بافته پرنیایی درفش
ابا تخت زرین سه پیل دگرصد از ماهرویان زرین کمر
سپاهی بران سان که گفتی سپهربیاراست روی زمین را به مهر
صد اسپ گرانمایه با زین زربه دیبا بیاراسته سر به سر
سیاووش بشنید کامد سپاهپذیره شدن را بیاراست شاه
درفش سپهدار پیران بدیدخروشیدن پیل و اسپان شنید
بشد تیز و بگرفتش اندر کناربپرسیدش از نامور شهریار
بدو گفت کای پهلوان سپاهچرا رنجه کردی روان را به راه
همه بردل اندیشه این بد نخستکه بیند دو چشمم ترا تندرست
ببوسید پیران سر و پای اوهمان خوب چهر دلارای او
چنین گفت کای شهریار جوانمراگر بخواب این نمودی روان
ستایش کنم پیش یزدان نخستچو دیدم ترا روشن و تندرست
ترا چون پدر باشد افراسیابهمه بنده باشیم زین روی آب
ز پیوستگان هست بیش از هزارپرستندگانند با گوشوار
تو بیکام دل هیچ دم بر مزنترا بنده باشد همی مرد و زن
مراگر پذیری تو با پیر سرز بهر پرستش ببندم کمر
برفتند هر دو به شادی به همسخن یاد کردند بر بیش و کم
همه ره ز آوای چنگ و ربابهمی خفته را سر برآمد ز خواب
همی خاک مشکین شد از مشک و زرهمی اسپ تازی برآورد پر
سیاوش چو آن دید آب از دو چشمببارید و ز اندیشه آمد به خشم
که یاد آمدش بوم زابلستانبیاراسته تا به کابلستان
همان شهر ایرانش آمد به یادهمی برکشید از جگر سرد باد
ز ایران دلش یاد کرد و بسوختبه کردار آتش رخش برفروخت
ز پیران بپیچید و پوشید رویسپهبد بدید آن غم و درد اوی
بدانست کاو را چه آمد بیادغمی گشت و دندان به لب بر نهاد
به قچقار باشی فرود آمدندنشستند و یکبار دم بر زدند
نگه کرد پیران به دیدار اونشست و بر و یال و گفتار او
بدو در دو چشمش همی خیره ماندهمی هر زمان نام یزدان بخواند
بدو گفت کای نامور شهریارز شاهان گیتی توی یادگار
سه چیزست بر تو که اندر جهانکسی را نباشد ز تخم مهان
یکی آنک از تخمهٔ کیقبادهمی از تو گیرند گویی نژاد
و دیگر زبانی بدین راستیبه گفتار نیکو بیاراستی
سه دیگر که گویی که از چهر توببارد همی بر زمین مهر تو
چنین داد پاسخ سیاووش بدویکه ای پیر پاکیزه و راستگوی
خنیده به گیتی به مهر و وفاز آهرمنی دور و دور از جفا
گر ایدونک با من تو پیمان کنیشناسم که پیان من مشکنی
گر از بودن ایدر مرا نیکویستبرین کردهٔ خود نباید گریست
و گر نیست فرمای تا بگذرمنمایی ره کشوری دیگرم
بدو گفت پیران که مندیش زینچو اندر گذشتی ز ایران زمین
مگردان دل از مهر افراسیابمکن هیچگونه برفتن شتاب
پراگنده نامش به گیتی بدیستولیکن جز اینست مرد ایزدیست
خرد دارد و رای و هوش بلندبه خیره نیاید به راه گزند
مرا نیز خویشیست با او به خونهمش پهلوانم همش رهنمون
همانا برین بوم و بر صد هزاربه فرمان من بیش باشد سوار
همم بوم و بر هست و هم گوسفندهم اسپ و سلیح و کمان و کمند
مرا بینیازیست از هر کسینهفته جزین نیز هستم بسی
فدای تو بادا همه هرچ هستگر ایدونک سازی به شادی نشست
پذیرفتم از پاک یزدان ترابه رای و دل هوشمندان ترا
که بر تو نیاید ز بدها گزندنداند کسی راز چرخ بلند
مگر کز تو آشوب خیزد به شهربیامیزی از دور تریاک و زهر
سیاووش بدان گفتها رام شدبرافروخت و اندر خور جام شد
بخوردن نشستند یک با دگرسیاوش پسر گشت و پیران پدر
برفتند با خنده و شادمانبه ره بر نجستند جایی زمان
چنین تا رسیدند در شهر گنگکزان بود خرم سرای درنگ
پیاده به کوی آمد افراسیاباز ایوان میان بسته و پر شتاب
سیاوش چو او را پیاده بدیدفرود آمد از اسپ و پیشش دوید
گرفتند مر یکدگر را به بربسی بوس دادند بر چشم و سر
ازان پس چنین گفت افراسیابکه گردان جهان اندر آمد به خواب
ازین پس نه آشوب خیزد نه جنگبه آبشخور آیند میش و پلنگ
برآشفت گیتی ز تور دلیرکنون روی گیتی شد از جنگ سیر
دو کشور سراسر پر از شور بودجهان را دل از آشتی کور بود
به تو رام گردد زمانه کنونبرآساید از جنگ وز جوش خون
کنون شهر توران ترا بندهاندهمه دل به مهر تو آگندهاند
مرا چیز با جان همی پیش تستسپهبد به جان و به تن خویش تست
سیاوش برو آفرین کرد سختکه از گوهر تو مگر داد بخت
سپاس از خدای جهان آفرینکزویست آرام و پرخاش و کین
سپهدار دست سیاوش به دستبیامد به تخت مهی بر نشست
به روی سیاوش نگه کرد و گفتکه این را به گیتی کسی نیست جفت
نه زینگونه مردم بود در جهانچنین روی و بالا و فر و مهان
ازان پس به پیران چنین گفت ردکه کاووس تندست و اندک خرد
که بشکیبد از روی چونین پسرچنین برز بالا و چندین هنر
مرا دیده از خوب دیدار اوبماندست دل خیره از کار او
که فرزند باشد کسی را چنیندو دیده بگرداند اندر زمین
از ایوانها پس یکی برگزیدهمه کاخ زربفتها گسترید
یکی تخت زرین نهادند پیشهمه پایها چون سر گاومیش
به دیبای چینی بیاراستندفراوان پرستندگان خواستند
بفرمود پس تا رود سوی کاخبباشد به کام و نشیند فراخ
سیاوش چو در پیش ایوان رسیدسر طاق ایوان به کیوان رسید
بیامد بران تخت زر بر نشستهشیوار جان اندر اندیشه بست
چو خوان سپهبد بیاراستندکس آمد سیاووش را خواستند
ز هر گونهای رفت بر خوان سخنهمه شادمانی فگندند بن
چو از خوان سالار برخاستندنشستنگه می بیاراستند
برفتند با رود و رامشگرانبباده نشستند یکسر سران
بدو داد جان و دل افراسیابهمی بی سیاوش نیامدش خواب
همی خورد می تا جهان تیره شدسرمیگساران ز می خیره شد
سیاوش به ایوان خرامید شادبه مستی ز ایران نیامدش یاد
بدان شب هم اندر بفرمود شاهبدان کس که بودند بر بزمگاه
چنین گفت با شیده افراسیابکه چون سر برآرد سیاوش ز خواب
تو با پهلوانان و خویشان منکسی کاو بود مهتر انجمن
به شبگیر با هدیه و با غلامگرانمایه اسپان زرین ستام
ز لشکر همی هر کسی با نثارز دینار وز گوهر شاهوار
ازینگونه پیش سیاوش روندهشیوار و بیدار و خامش روند
فراوان سپهبد فرستاد چیزبدین گونه یک هفته بگذشت نیز
شبی با سیاوش چنین گفت شاهکه فردا بسازیم هر دو پگاه
که با گوی و چوگان به میدان شویمزمانی بتازیم و خندان شویم
ز هر کس شنیدم که چوگان تونبینند گردان به میدان تو
تو فرزند مایی و زیبای گاهتو تاج کیانی و پشت سپاه
بدو گفت شاها انوشه بدیروان را به دیدار توشه بدی
همی از تو جویند شاهان هنرکه یابد به هرکار بر تو گذر
مرا روز روشن به دیدار تستهمی از تو خواهم بد و نیک جست
به شبگیر گردان به میدان شدندگرازان و تازان و خندان شدند
چنین گفت پس شاه توران بدویکه یاران گزینیم در زخم گوی
تو باشی بدانروی و زینروی منبدو نیم هم زین نشان انجمن
سیاوش بدو گفت کای شهریارکجا باشدم دست و چوگان به کار
برابر نیارم زدن با تو گویبه میدان همآورد دیگر بجوی
چو هستم سزاوار یار توامبرین پهن میدان سوار توام
سپهبد ز گفتار او شاد شدسخن گفتن هر کسی باد شد
به جان و سر شاه کاووس گفتکه با من تو باشی همآورد و جفت
هنر کن به پیش سواران پدیدبدان تا نگویند کاو بد گزید
کنند آفرین بر تو مردان منشگفته شود روی خندان من
سیاوش بدو گفت فرمان تراستسواران و میدان و چوگان تراست
سپهبد گزین کرد کلباد راچو گرسیوز و جهن و پولاد را
چو پیران و نستیهن جنگجویچو هومان که بردارد از آب گوی
به نزد سیاووش فرستاد یارچو رویین و چون شیدهٔ نامدار
دگر اندریمان سوار دلیرچو ارجاسپ اسپ افگن نره شیر
سیاوش چنین گفت کای نامجویازیشان که یارد شدن پیشگوی
همه یار شاهند و تنها منمنگهبان چوگان یکتا منم
گر ایدونک فرمان دهد شهریاربیارم به میدان ز ایران سوار
مرا یار باشند بر زخم گویبران سان که آیین بود بر دو روی
سپهبد چو بشنید زو داستانبران داستان گشت هم داستان
سیاوش از ایرانیان هفت مردگزین کرد شایستهٔ کارکرد
خروش تبیره ز میدان بخاستهمی خاک با آسمان گشت راست
از آوای سنج و دم کره نایتو گفتی بجنبید میدان ز جای
سیاووش برانگیخت اسپ نبردچو گوی اندر آمد به پیشش به گرد
بزد هم چنان چون به میدان رسیدبران سان که از چشم شد ناپدید
بفرمود پس شهریار بلندکه گویی به نزد سیاوش برند
سیاوش بران گوی بر داد بوسبرآمد خروشیدن نای و کوس
سیاوش به اسپی دگر برنشستبیانداخت آن گوی خسرو به دست
ازان پس به چوگان برو کار کردچنان شد که با ماه دیدار کرد
ز چوگان او گوی شد ناپدیدتو گفتی سپهرش همی برکشید
ازان گوی خندان شد افراسیابسر نامداران برآمد ز خواب
به آواز گفتند هرگز سوارندیدیم بر زین چنین نامدار
ز میدان به یکسو نهادند گاهبیامد نشست از برگاه شاه
سیاووش بنشست با او به تختبه دیدار او شاد شد شاه سخت
به لشگر چنین گفت پس نامجویکه میدان شما را و چوگان و گوی
همی ساختند آن دو لشکر نبردبرآمد همی تا به خورشید گرد
چو ترکان به تندی بیاراستندهمی بردن گوی را خواستند
ربودند ایرانیان گوی پیشبماندند ترکان ز کردار خویش
سیاووش غمی گشت ز ایرانیانسخن گفت بر پهلوانی زبان
که میدان بازیست گر کارزاربرین گردش و بخشش روزگار
چو میدان سرآید بتابید رویبدیشان سپارید یکبار گوی
سواران عنانها کشیدند نرمنکردند زان پس کسی اسپ گرم
یکی گوی ترکان بینداختندبه کردار آتش همی تاختند
سپهبد چو آواز ترکان شنودبدانست کان پهلوانی چه بود
چنین گفت پس شاه توران سپاهکه گفتست با من یکی نیکخواه
که او را ز گیتی کسی نیست جفتبه تیر و کمان چون گشاید دو سفت
سیاوش چو گفتار مهتر شنیدز قربان کمان کی برکشید
سپهبد کمان خواست تا بنگردیکی برگراید که فرمان برد
کمان را نگه کرد و خیره بماندبسی آفرین کیانی بخواند
به گرسیوز تیغ زن داد مهکه خانه بمال و در آور به زه
بکوشید تا بر زه آرد کماننیامد برو خیره شد بدگمان
ازو شاه بستد به زانو نشستبمالید خانه کمان را به دست
به زه کرد و خندان چنین گفت شاهکه اینت کمانی چو باید به راه
مرا نیز گاه جوانی کمانچنین بود و اکنون دگر شد زمان
به توران و ایران کس این را به چنگنیارد گرفتن به هنگام جنگ
بر و یال و کتف سیاوش جزیننخواهد کمان نیز بر دشت کین
نشانی نهادند بر اسپریسسیاوش نکرد ایچ با کس مکیس
نشست از بر بادپایی چو دیوبرافشارد ران و برآمد غریو
یکی تیر زد بر میان نشاننهاده بدو چشم گردنکشان
خدنگی دگر باره با چارپربینداخت از باد و بگشاد پر
نشانه دوباره به یک تاختنمغربل بکرد اندر انداختن
عنان را بپیچید بر دست راستبزد بار دیگر بران سو که خواست
کمان را به زه بر بباز و فگندبیامد بر شهریار بلند
فرود آمد و شاه برپای خاستبرو آفرین ز آفریننده خواست
وزان جایگه سوی کاخ بلندبرفتند شادان دل و ارجمند
نشستند خوان و می آراستندکسی کاو سزا بود بنشاستند
میی چند خوردند و گشتند شادبه نام سیاووش کردند یاد
بخوان بر یکی خلعت آراست شاهاز اسپ و ستام و ز تخت و کلاه
همان دست زر جامهٔ نابریدکه اندر جهان پیش ازان کس ندید
ز دینار وز بدرهای درمز یاقوت و پیروزه و بیش و کم
پرستار بسیار و چندی غلامیکی پر ز یاقوت رخشنده جام
بفرمود تا خواسته بشمرندهمه سوی کاخ سیاوش برند
ز هر کش به توران زمین خویش بودورا مهربانی برو بیش بود
به خویشان چنین گفت کاو را همهشما خیل باشید هم چون رمه
بدان شاهزاده چنین گفت شاهکه یک روز با من به نخچیرگاه
گر آیی که دل شاد و خرم کنیمروان را به نخچیر بیغم کنیم
بدو گفت هرگه که رای آیدتبران سو که دل رهنمای آیدت
برفتند روزی به نخچیرگاههمی رفت با یوز و با باز شاه
سپاهی ز هرگونه با او برفتاز ایران و توران بنخچیر تفت
سیاوش به دشت اندرون گور دیدچو باد از میان سپه بردمید
سبک شد عنان و گران شد رکیبهمی تاخت اندر فراز و نشیب
یکی را به شمشیر زد بدو نیمدو دستش ترازو بد و گور سیم
به یک جو ز دیگر گرانتر نبودنظاره شد آن لشکر شاه زود
بگفتند یکسر همه انجمنکه اینت سرافراز و شمشیرزن
به آواز گفتند یک با دگرکه ما را بد آمد ز ایران به سر
سر سروران اندر آمد به تنگسزد گر بسازیم با شاه جنگ
سیاوش هیمدون به نخچیر بورهمی تاخت و افگند در دشت گور
به غار و به کوه و به هامون بتاختبشمشیر و تیر و بنیزه بیاخت
به هر جایگه بر یکی توده کردسپه را ز نخچیر آسوده کرد
وزان جایگه سوی ایوان شاههمه شاد دل برگرفتند راه
سپهبد چه شادان چه بودی دژمبجز با سیاوش نبودی به هم
ز جهن و ز گرسیوز و هرک بودبه کس راز نگشاد و شادان نبود
مگر با سیاوش بدی روز و شبازو برگشادی به خنده دو لب
برین گونه یک سال بگذاشتندغم و شادمانی بهم داشتند
سیاوش یکی روز و پیران بهمنشستند و گفتند هر بیش و کم
بدو گفت پیران کزین بوم و برچنانی که باشد کسی برگذر
بدین مهربانی که بر تست شاهبه نام تو خسپد به آرامگاه
چنان دان که خرم بهارش توینگارش تویی غمگسارش تویی
بزرگی و فرزند کاووس شاهسر از بس هنرها رسیده به ماه
پدر پیر سر شد تو برنا دلینگر سر ز تاج کیی نگسلی
به ایران و توران توی شهریارز شاهان یکی پرهنر یادگار
بنه دل برین بوم و جایی بسازچنان چون بود درخور کام و ناز
نبینمت پیوستهٔ خون کسیکجا داردی مهر بر تو بسی
برادر نداری نه خواهر نه زنچو شاخ گلی بر کنار چمن
یکی زن نگه کن سزاوار خویشاز ایران منه درد و تیمار پیش
پس از مرگ کاووس ایران تراستهمان تاج و تخت دلیران تراست
پس پردهٔ شهریار جهانسه ماهست با زیور اندر نهان
اگر ماه را دیده بودی سیاهاز ایشان نه برداشتی چشم ماه
سه اندر شبستان گرسیوزاندکه از مام وز باب با پروزاند
نبیره فریدون و فرزند شاهکه هم جاه دارند و هم تاج و گاه
ولیکن ترا آن سزاوارترکه از دامن شاه جویی گهر
پس پردهٔ من چهارند خردچو باید ترا بنده باید شمرد
ازیشان جریرست مهتر بسالکه از خوبرویان ندارد همال
یکی دختری هستی آراستهچو ماه درخشنده با خواسته
نخواهد کسی را که آن رای نیستبجز چهر شاهش دلارای نیست
ز خوبان جریرست انباز توبود روز رخشنده دمساز تو
اگر رای باشد ترا بندهایستبه پیش تو اندر پرستندهایست
سیاوش بدو گفت دارم سپاسمرا خود ز فرزند برتر شناس
گر او باشدم نازش جان و تننخواهم جزو کس ازین انجمن
سپاسی نهی زین همی بر سرمکه تا زندهام حق آن نسپرم
پس آنگاه پیران ز نزدیک اویسوی خانهٔ خویش بنهاد روی
چو پیران ز پیش سیاوش برفتبه نزدیک گلشهر تازید تفت
بدو گفت کار جریره بسازبه فر سیاووش خسرو به ناز
چگونه نباشیم امروز شادکه داماد باشد نبیره قباد
بیورد گلشهر دخترش رانهاد از بر تارک افسرش را
به دیبا و دینار و در و درمبه بوی و به رنگ و به هر بیش و کم
بیاراست او را چو خرم بهارفرستاد در شب بر شهریار
مراو را بپیوست با شاه نونشاند از بر گاه چون ماه نو
ندانست کس گنج او را شمارز یاقوت و ز تاج گوهرنگار
سیاوش چو روی جریره بدیدخوش آمدش خندید و شادی گزید
همی بود با او شب و روز شادنیامد ز کاووس و دستانش یاد
برین نیز چندی بگردید چرخسیاووش را بد ز نیکیش به رخ
ورا هر زمان پیش افراسیابفرونتر بدی حشمت و جاه و آب
یکی روز پیران به به روزگارسیاووش را گفت کای نامدار
تو دانی که سالار توران سپاهز اوج فلک برفرازد کلاه
شب و روز روشن روانش تویدل و هوش و توش و توانش توی
چو با او تو پیوستهٔ خون شویازین پایه هر دم به افزون شوی
بباشد امیدش به تو استوارکه خواهی بدن پیش او پایدار
اگر چند فرزند من خویش تستمرا غم ز بهر کم و بیش تست
فرنگیس مهتر ز خوبان اوینبینی به گیتی چنان موی و روی
به بالا ز سرو سهی برترستز مشک سیه بر سرش افسرست
هنرها و دانش ز اندازه بیشخرد را پرستار دارد به پیش
از افراسیاب ار بخواهی رواستچنو بت به کشمیر و کابل کجاست
شود شاه پرمایه پیوند تودرفشان شود فر و اورند تو
چو فرمان دهی من بگویم بدویبجویم بدین نزد او آبروی
سیاوش به پیران نگه کرد و گفتکه فرمان یزدان نشاید نهفت
اگر آسمانی چنین است رایمرا با سپهر روان نیست پای
اگر من به ایران نخواهم رسیدنخواهم همی روی کاووس دید
چو دستان که پروردگار منستتهمتن که روشن بهار منست
چو بهرام و چون زنگهٔ شاورانجزین نامدران کنداوران
چو از روی ایشان بباید بریدبه توران همی جای باید گزید
پدر باش و این کدخدایی بسازمگو این سخن با زمین جز به راز
اگر بخت باشد مرا نیکخواههمانا دهد ره به پیوند شاه
همی گفت و مژگان پر از آب کردهمی برزد اندر میان باد سرد
بدو گفت پیران که با روزگارنسازد خرد یافته کارزار
نیابی گذر تو ز گردان سپهرکزویست آرام و پرخاش و مهر
به ایران اگر دوستان داشتیبه یزدان سپردی و بگذاشتی
نشست و نشانت کنون ایدرستسر تخت ایران به دست اندرست
بگفت این و برخاست از پیش اوچو آگاه گشت از کم و بیش او
به شادی بشد تا بدرگاه شاهفرود آمد و برگشادند راه
همی بود بر پیش او یک زمانبدو گفت سالار نیکوگمان
که چندین چه باشی به پیشم به پایچه خواهی به گیتی چه آیدت رای
سپاه و در گنج من پیش تستمرا سودمندی کم و بیش تست
کسی کاو به زندان و بند منستگشادنش درد و گزند منست
ز خشم و ز بند من آزاد گشتز بهر تو پیگار من باد گشت
ز بسیار و اندک چه باید بخواهز تیغ و ز مهر و ز تخت و کلاه
خردمند پاسخ چنین داد بازکه از تو مبادا جهان بینیاز
مرا خواسته هست و گنج و سپاهبه بخت تو هم تیغ و هم تاج و گاه
ز بهر سیاوش پیامی درازرسانم به گوش سپهبد به راز
مرا گفت با شاه ترکان بگویکه من شاد دل گشتم و نامجوی
بپروردیم چون پدر در کنارهمه شادی آورد بخت تو بار
کنون همچنین کدخدایی بسازبه نیک و بد از تو نیم بینیاز
پس پردهٔ تو یکی دخترستکه ایوان و تخت مرا درخورست
فرنگیس خواند همی مادرششود شاد اگر باشم اندر خورش
پراندیشه شد جان افراسیابچنین گفت با دیده کرده پرآب
که من گفتهام پیش ازین داستاننبودی بران گفته همداستان
چنین گفت با من یکی هوشمندکه رایش خرد بود و دانش بلند
که ای دایهٔ بچهٔ شیرنرچه رنجی که جان هم نیاری به بر
و دیگر که از پیش کندآورانز کار ستاره شمر بخردان
شمار ستاره به پیش پدرهمی راندندی همه دربدر
کزین دو نژاده یکی شهریاربیاید بگیرد جهان در کنار
به توران نماند برو بوم و رستکلاه من اندازد از کین نخست
کنون باورم شد که او این بگفتکه گردون گردان چه دارد نهفت
چرا کشت باید درختی به دستکه بارش بود زهر و برگش کبست
ز کاووس وز تخم افراسیابچو آتش بود تیز یا موج آب
ندانم به توران گراید به مهروگر سوی ایران کند پاک چهر
چرا بر گمان زهر باید چشیددم مار خیره نباید گزید
بدو گفت پیران که ای شهریاردلت را بدین کار غمگین مدار
کسی کز نژاد سیاوش بودخردمند و بیدار و خامش بود
بگفت ستارهشمر مگرو ایچخردگیر و کار سیاوش بسیچ
کزین دو نژاده یکی ناموربرآرد به خورشید تابنده سر
بایران و توران بود شهریاردو کشور برآساید از کارزار
وگر زین نشان راز دارد سپهربیفزایدش هم باندیشه مهر
بخواهد بدن بیگمان بودنینکاهد به پرهیز افزودنی
نگه کن که این کار فرخ بودز بخت آنچ پرسند پاسخ بود
ز تخم فریدون وز کیقبادفروزندهتر زین نباشد نژاد
به پیران چنین گفت پس شهریارکه رای تو بر بد نیاید به کار
به فرمان و رای تو کردم سخنبرو هرچ باید به خوبی بکن
دو تا گشت پیران و بردش نمازبسی آفرین کرد و برگشت باز
به نزد سیاوش خرامید زودبرو بر شمرد آن کجا رفته بود
نشستند شادان دل آن شب بهمبه باده بشستند جان را ز غم
چو خورشید از چرخ گردنده سربرآورد برسان زرین سپر
سپهدار پیران میان را ببستیکی بارهٔ تیزرو برنشست
به کاخ سیاووش بنهاد رویبسی آفرین خواند بر فر اوی
بدو گفت کامروز برساز کاربه مهمانی دختر شهریار
چو فرمان دهی من سزاوار اومیان را ببندم پی کار او
سیاووش را دل پر آزرم بودز پیران رخانش پر از شرم بود
بدو گفت رو هرچ باید بسازتو دانی که از تو مرا نیست راز
چو بشنید پیران سوی خانه رفتدل و جان ببست اندر آن کار تفت
در خانهٔ جامهٔ نابریدبه گلشهر بسپرد پیران کلید
کجا بود کدبانوی پهلوانستوده زنی بود روشن روان
به گنج اندرون آنچ بد نامدارگزیده ز زربفت چینی هزار
زبرجد طبقها و پیروزه جامپر از نافهٔ مشک و پر عود خام
دو افسر پر از گوهر شاهواردو یاره یکی طوق و دو گوشوار
ز گستردنیها شتروار شستز زربفت پوشیدینها سه دست
همه پیکرش سرخ کرده به زربرو بافته چند گونه گهر
ز سیمین و زرین شتربار سیطبقها و از جامهٔ پارسی
یکی تخت زرین و کرسی چهارسه نعلین زرین زبرجد نگار
پرستنده سیصد به زرین کلاهز خویشان نزدیک صد نیکخواه
پرستار با جام زرین دو شستگرفته ازان جام هر یک به دست
همان صد طبق مشک و صد زعفرانسپردند یکسر به فرمانبران
به زرین عماری و دیبا و جلیلبرفتند با خواسته خیل خیل
بیورد بانو ز بهر نثارز دینار با خویشتن سیهزار
به نزد فرنگیس بردند چیزروانشان پر از آفرین بود نیز
وزان روی پیران و افراسیابز بهر سیاوش همه پرشتاب
به یک هفته بر مرغ و ماهی نخفتنیمد سر یک تن اندر نهفت
زمین باغ گشت از کران تا کرانز شادی و آوای رامشگران
به پیوستگی بر گوا ساختندچو زین عهد و پیمان بپرداختند
پیامی فرستاد پیران چو دودبه گلشهر گفتا فرنگیس زود
هم امشب به کاخ سیاوش رودخردمند و بیدار و خامش رود
چو بانوی بشنید پیغام اویبه سوی فرنگیس بنهاد روی
زمین را ببوسید گلشهر و گفتکه خورشید را گشت ناهید جفت
هم امشب بباید شدن نزد شاهبیاراستن گاه او را به ماه
بیامد فرنگیس چون ماه نوبه نزدیک آن تاجور شاه نو
بدین کار بگذشت یک هفته نیزسپهبد بیاراست بسیار چیز
از اسپان تازی و از گوسفندهمان جوشن و خود و تیغ و کمند
ز دینار و از بدرهای درمز پوشیدنیها و از بیش و کم
وزین مرز تا پیش دریای چینهمی نام بردند شهر و زمین
به فرسنگ صد بود بالای اونشایست پیمود پهنای او
نوشتند منشور بر پرنیانهمه پادشاهی به رسم کیان
به خان سیاوش فرستاد شاهیکی تخت زرین و زرین کلاه
ازان پس بیاراست میدان سورهرآنکس که رفتی ز نزدیک و دور
می و خوان و خوالیگران یافتیبخوردی و هرچند برتافتی
ببردی و رفتی سوی خان خویشبدی شاد یک هفته مهمان خویش
در بسته زندانها برگشادازو شادمان بخت و او نیز شاد
به هشتم سیاووش بیامد به گاهاباگرد پیران به نزدیک شاه
گرفتند هر دو برو آفرینکهای مهتر و شهریار زمین
همیشه ترا جاودان باد روزبه شادی و بدخواه را پشت کوز
وزان جایگه بازگشتند شادبسی از جهاندار کردند یاد
چنین نیز یک سال گردان سپهرهمی گشت بیدار بر داد و مهر
فرستاده آمد ز نزدیک شاهبه نزد سیاوش یکی نیکخواه
که پرسد همی شاه را شهریارهمی گوید ای مهتر نامدار
بود کت ز من دل بگیرد همیوزین برنشستن گزیرد همی
از ایدر ترا دادهام تا به چینیکی گرد برگرد و بنگر زمین
به شهری که آرام و رای آیدتهمان آرزوها بجای آیدت
به شادی بباش و به نیکی بمانز خوبی مپرداز دل یک زمان
سیاوش ز گفتار او گشت شادبزد نای و کوس و بنه برنهاد
سلیح و سپاه و نگین و کلاهببردند زینگونه با او به راه
فراوان عماری بیاراستندپس پرده خوبان بپیراستند
فرنگیس را در عماری نشاندبنه برنهاد و سپه را براند
ازو بازنگسست پیران گردبنه برنهاد و سپه را ببرد
به شادی برفتند سوی ختنهمه نامداران شدند انجمن
که سالار پیران ازان شهر بودکه از بدگمانیش بیبهر بود
همی بود یکماه مهمان اوبران سر چنین بود پیمان او
ز خوردن نیاسود یک روز شاهگهی رود و می گاه نخچیرگاه
سر ماه برخاست آوای کوسبرانگه که خیزد خروش خروس
بیامد سوی پادشاهی خویشسپاه از پس پشت و پیران ز پیش
بران مرز و بوم اندر آگه شدندبزرگان به راه شهنشه شدند
به شادی دل از جای برخاستندجهانی به آیین بیاراستند
ازان پادشاهی خروشی بخاستتو گفتی زمین گشت با چرخ راست
ز بس رامش و نالهٔ کرنایتو گفتی بجنبد همی دل ز جای
بجایی رسیدند کاباد بودیکی خوب فرخنده بنیاد بود
به یک روی دریا و یک روی کوهبرو بر ز نخچیر گشته گروه
درختان بسیار و آب روانهمی شد دل سالخورده جوان
سیاوش به پیران سخن برگشادکه اینت بر و بوم فرخ نهاد
بسازم من ایدر یکی خوب جایکه باشد به شادی مرا رهنمای
برآرم یکی شارستان فراخفراوان کنم اندرو باغ و کاخ
نشستنگهی برفرازم به ماهچنان چون بود در خور تاج و گاه
بدو گفت پیران که ای خوب رایبران رو که اندیشه آرد بجای
چو فرمان دهد من بران سان که خواستبرآرم یکی جای تا ماه راست
نخواهم که باشد مرا بوم و گنجزمان و زمین از تو دارم سپنج
یکی شارستان سازم ایدر فراخفراوان بدو اندر ایوان و کاخ
سیاوش بدو گفت کای بختیاردرخت بزرگی تو آری به بار
مرا گنج و خوبی همه زان تستبه هر جای رنج تو بینم نخست
یکی شهر سازم بدین جای منکه خیره بماند دل انجمن
ازان بوم خرم چو گشتند بازسیاوش همی بود با دل به راز
از اخترشناسان بپرسید شاهکه گر سازم ایدر یکی جایگاه
ازو فر و بختم به سامان بودوگرکار با جنگ سازان بود
بگفتند یکسر به شاه گزینکه بس نیست فرخنده بنیاد این
از اخترشناسان برآورد خشمدلش گشت پردرد و پرآب چشم
کجا گفته بودند با او ز پیشکه چون بگذرد چرخ بر کار خویش
سرانجام چون گرددت روزگاربه زشتی شود بخت آموزگار
عنان تگاور همی داشت نرمهمی ریخت از دیدگان آب گرم
بدو گفت پیران که ای شهریارچه بودت که گشتی چنین سوگوار
چنین داد پاسخ که چرخ بلنددلم کرد پردرد و جانم نژند
که هر چند گرد آورم خواستههم از گنج و هم تاج آراسته
به فرجام یکسر به دشمن رسدبدی بد بود مرگ بر تن رسد
کجا آن حکیمان و دانندگانهمان رنجبردار خوانندگان
کجا آن سر تاج شاهنشهانکجا آن دلاور گرامی مهان
کجا آن بتان پر از ناز و شرمسخن گفتن خوب و آوای نرم
کجا آنک بر کوه بودش کنامرمیده ز آرام وز کام و نام
چو گیتی تهی ماند از راستانتو ایدر ببودن مزن داستان
ز خاکیم و باید شدن زیر خاکهمه جای ترسست و تیمار و باک
تو رفتی و گیتی بماند درازکسی آشکارا نداند ز راز
جهان سر به سر عبرت و حکمتستچرا زو همه بهر من غفلتست
چو شد سال برشست و شش چاره جویز بیشی و از رنج برتاب روی
تو چنگ فزونی زدی بر جهانگذشتند بر تو بسی همرهان
چو زان نامداران جهان شد تهیتو تاج فزونی چرا برنهی
نباشی بدین گفته همداستانیکی شو بخوان نامهٔ باستان
کزیشان جهان یکسر آباد بودبدانگه که اندر جهان داد بود
ز من بشنو از گنگ دژ داستانبدین داستان باش همداستان
که چون گنگ دژ در جهان جای نیستبدان سان زمینی دلارای نیست
که آن را سیاوش برآورده بودبسی اندرو رنجها برده بود
به یک ماه زان روی دریای چینکه بینام بود آن زمان و زمین
بیابان بیاید چو دریا گذشتببینی یکی پهن بیآب دشت
کزین بگذری بینی آباد شهرکزان شهرها بر توان داشت بهر
ازان پس یکی کوه بینی بلندکه بالای او برتر از چون و چند
مرین کوه را گنگ دژ در میانبدان کت ز دانش نیاید زیان
چو فرسنگ صد گرد بر گرد کوهز بالای او چشم گردد ستوه
ز هر سو که پویی بدو راه نیستهمه گرد بر گرد او در یکیست
بدین کوه بینی دو فرسنگ تنگازین روی و زان روی دیوار سنگ
بدین چند فرسنگ اگر پنج مردبباشد به راه از پی کارکرد
نیابد بریشان گذر صد هزارزرهدار و بر گستوان ور سوار
چو زین بگذری شهر بینی فراخهمه گلشن و باغ و ایوان و کاخ
همه شهر گرمابه و رود و جویبه هر برزنی آتش و رنگ و بوی
همه کوه نخچیر و آهو به دشتچو این شهر بینی نشاید گذشت
تذروان و طاووس و کبک دریبیابی چو از کوهها بگذری
نه گرماش گرم و نه سرماش سردهمه جای شادی و آرام و خورد
نبینی بدان شهر بیمار کسیکی بوستان بهشتست و بس
همه آبها روشن و خوشگوارهمیشه بر و بوم او چون بهار
درازی و پهناش سی بار سیبود گر بپیمایدش پارسی
یک و نیم فرسنگ بالای کوهکه از رفتنش مرد گردد ستوه
وزان روی هامونی آید پدیدکزان خوبتر جایها کس ندید
همه گلشن و باغ و ایوان بودکش ایوانها سر به کیوان بود
بشد پور کاووس و آنجای دیدمر آن را ز ایران همی برگزید
تن خویش را نامبردار کردفزونی یکی نیز دیوار کرد
ز سنگ و ز گچ بود و چندی رخاموزان جوهری کش ندانیم نام
دو صد رش فزونست بالای اویهمان سی و پنچست پهنای اوی
که آن را کسی تا نبیند به چشمتو گویی ز گوینده گیرند خشم
نیاید برو منجنیق و نه تیربباید ترا دیدن آن ناگزیر
ز تیغش دو فرسنگ تا بوم خاکهمه گرد بر گرد خاکش مغاک
نبیند ز بن دیده بر تیغ کوههم از بر شدن مرد گردد ستوه
بدان آفرین کان چنان آفریدابا آشکارا نهان آفرید
نبایست یار و نه آموزگاربرو بر همه کار دشوار خوار
جز او را مخوان کردگار جهانجز او را مدان آشکار و نهان
به پیغمبرش بر کنیم آفرینبیارانش بر هر یکی همچنین
مرا فر نیکیدهش یار بودخردمندی و بخت بیدار بود
برین سان یکی شارستان ساختندسرش را به پروین پرداختند
کنون اندرین هم به کار آوریمبدو در فراوان نگار آوریم
چه بندی دل اندر سرای سپنجچه یازی به رنج و چه نازی به گنج
که از رنج دیگر کسی برخوردجهانجوی دشمن چرا پرورد
چو خرم شود جای آراستهپدید آید از هر سوی خواسته
نباشد مرا بودن ایدر بسینشیند برین جای دیگر کسی
نه من شاد باشم نه فرزند مننه پرمایه گردی ز پیوند من
نباشد مرا زندگانی درازز کاخ و ز ایوان شوم بینیاز
شود تخت من گاه افراسیابکند بیگنه مرگ بر من شتاب
چنین است رای سپهر بلندگهی شاد دارد گهی مستمند
بدو گفت پیران کای سرفرازمکن خیره اندیشهٔ دل دراز
که افراسیاب از بلا پشت تستبه شاهی نگین اندر انگشت تست
مرا نیز تا جان بود در تنمبکوشم که پیمان تو نشکنم
نمانم که بادی به تو بگذردوگر موی بر تو هوا بشمرد
سیاوش بدو گفت کای نیکنامنبینم جز از نیکنامیت کام
تو پپمان چنین داری و رای راستولیکن فلک را جز اینست خواست
همه راز من آشکارا به تستکه بیدار دل بادی و تندرست
من آگاهی از فر یزدان دهمهم از راز چرخ بلند آگهم
بگویم ترا بودنیها درستز ایوان و کاخ اندرآیم نخست
بدان تا نگویی چو بینی جهانکه این بر سیاوش چرا شد نهان
تو ای گرد پیران بسیار هوشبدین گفتها پهن بگشای گوش
فراوان بدین نگذرد روزگارکه بر دست بیداردل شهریار
شوم زار من کشته بر بیگناهکسی دیگر آراید این تاج و گاه
ز گفتار بدخواه و ز بخت بدچنین بیگنه بر سرم بد رسد
ز کشته شود زندگانی دژمبرآشوبد ایران و توران بهم
پر از رنج گردد سراسر زمیندو کشور شود پر ز شمشیر و کین
بسی سرخ و زرد و سیاه و بنفشاز ایران و توران ببینی درفش
بسی غارت و بردن خواستهپراگندن گنج آراسته
بسا کشورا کان به پای ستوربکوبند و گردد به جوی آب شور
از ایران و توران برآید خروشجهانی ز خون من آید به جوش
جهاندار بر چرخ چونین نوشتبه فرمان او بردهد هرچ کشت
سپهدار ترکان ز کردار خویشپشیمان شود هم ز گفتار خویش
پشیمانی آنگه نداردش سودکه برخیزد از بوم آباد دود
بیا تا به شادی خوریم و دهیمچو گاه گذشتن بود بگذریم
چو بشنید پیران و اندیشه کردز گفتار او شد دلش پر ز درد
چنین گفت کز من بد آمد به منگر او راست گوید همی این سخن
ورا من کشیده به توران زمینپراگندم اندر جهان تخم کین
شمردم همه باد گفتار شاهچنین هم همی گفت با من پگاه
وزان پس چنین گفت با دل به مهرکه از جنبش و راز گردان سپهر
چه داند بدو رازها کی گشادهمانا ز ایرانش آمد بیاد
ز کاووس و ز تخت شاهنشهیبیاد آمدش روزگار بهی
دل خویش زان گفته خرسند کردنه آهنگ رای خردمند کرد
همه راه زینگونه بد گفت و گویدل از بودنیها پر از جست و جوی
چو از پشت اسپان فرود آمدندز گفتار یکباره دم برزدند
یکی خوان زرین بیاراستندمی و رود و رامشگران خواستند
ببودند یک هفته زینگونه شادز شاهان گیتی گرفتند یاد
به هشتم یکی نامه آمد ز شاهبه نزدیک سالار توران سپاه
کزانجا برو تا به دریای چینازان پس گذر کن به مکران زمین
همی رو چنین تا سر مرز هندوزانجا گذر کن به دریای سند
همه باژ کشور سراسر بخواهبگستر به مرز خزر در سپاه
برآمد خروش از در پهلوانز بانگ تبیره زمین شد نوان
ز هر سو سپاه انجمن شد به روییکی لشکری گشت پرخاش جوی
به نزد سیاوش بسی خواستهز دینار و اسپان آراسته
به هنگام پدرود کردن بماندبه فرمان برفت و سپه را براند
هیونی ز نزدیک افراسیابچو آتش بیامد به هنگام خواب
یکی نامه سوی سیاوش به مهرنوشته به کردار گردان سپهر
که تا تو برفتی نیم شادماناز اندیشه بیغم نیم یک زمان
ولیکن من اندر خور رای توبه توران بجستم همی جای تو
گر آنجا که هستی خوش و خرم استچنان چون بباید دلت بیغم است
به شادی بباش و به نیکی بمانتو شادان بداندیش تو با غمان
بدان پادشاهی همی بازگردسر بدسگال اندرآور به گرد
سیاوش سپه برگرفت و برفتبدان سو که فرمود سالار تفت
صد اشتر ز گنج و درم بار کردچهل را همه بار دینار کرد
هزار اشتر بختی سرخ مویبنه بر نهادند با رنگ و بوی
از ایران و توران گزیده سواربرفتند شمشیرزن ده هزار
به پیش سپاه اندرون خواستهعماری و خوبان آراسته
ز یاقوت و ز گوهر شاهوارچه از طوق و ز تاج وزگوشوار
چه مشک و چه کافور و عود و عبیرچه دیبا و چه تختهای حریر
ز مصری و چینی و از پارسیهمی رفت با او شتر بار سی
چو آمد بران شارستان دست آختدو فرسنگ بالا و پهناش ساخت
از ایوان و میدان و کاخ بلندز پالیز وز گلشن ارجمند
بیاراست شهری بسان بهشتبه هامون گل و سنبل و لاله کشت
بر ایوان نگارید چندی نگارز شاهان وز بزم وز کارزار
نگار سر و تاج و کاووس شاهنگارید با یاره و گرز و گاه
بر تخت او رستم پیلتنهمان زال و گودرز و آن انجمن
ز دیگر سو افراسیاب و سپاهچو پیران و گرسیوز کینهخواه
بهر گوشهای گنبدی ساختهسرش را به ابراندر افراخته
نشسته سراینده رامشگرانسر اندر ستاره سران سران
سیاووش گردش نهادند نامهمه شهر زان شارستان شادکام
چو پیران بیامد ز هند و ز چینسخن رفت زان شهر با آفرین
خنیده به توران سیاووش گردکز اختر بنش کرده شد روز ارد
از ایوان و کاخ و ز پالیز و باغز کوه و در و رود وز دشت راغ
شتاب آمدش تا ببیند که شاهچه کرد اندران نامور جایگاه
هرآنکس که او از در کار بودبدان مرز با او سزاوار بود
هزار از هنرمند گردان گردچو هنگامهٔ رفتن آمد ببرد
چو آمد به نزدیک آن جایگاهسیاوش پذیره شدش با سپاه
چو پیران به نزد سیاوش رسیدپیاده شد از دور کاو را بدید
سیاوش فرود آمد از نیل رنگمر او را گرفت اندر آغوش تنگ
بگشتند هر دو بدان شارستانز هر در زدند از هنر داستان
سراسر همه باغ و میدان و کاخهمی دید هرسو بنای فراخ
سپهدار پیران ز هر سو براندبسی آفرین بر سیاوش بخواند
بدو گفت گر فر و برز کیاننبودیت با دانش اندر جهان
کی آغاز کردی بدین گونه جایکجا آمدی جای زین سان به پای
بماناد تا رستخیز این نشانمیان دلیران و گردنکشان
پسر بر پسر همچنین شاد بادجهاندار و پیروز و فرخ نژاد
چو یک بهره از شهر خرم بدیدبه ایوان و باغ سیاوش رسید
به کاخ فرنگیس بنهاد رویچنان شاد و پیروز و دیهیم جوی
پذیره شدش دختر شهریاربه پرسید و دینار کردش نثار
چو بر تخت بنشست و آن جای دیدبران سان بهشتی دلارای دید
بدان نیز چندی ستایش گرفتجهان آفرین را نیایش گرفت
ازان پس بخوردن گرفتند کارمی و خوان و رامشگر و میگسار
ببودند یک هفته با می به دستگهی خرم و شاددل گاه مست
به هشتم رهآورد پیش آوریدهمان هدیهٔ شارستان چون سزید
ز یاقوت و زگوهر شاهوارز دینار وز تاج گوهرنگار
ز دیبا و اسپان به زین پلنگبه زرین ستام و جناغ خدنگ
فرنگیس را افسر و گوشوارهمان یاره و طوق گوهرنگار
بداد و بیامد بسوی ختنهمی رای زد شاد با انجمن
چو آمد به شادی به ایوان خویشهمانگاه شد در شبستان خویش
به گلشهر گفت آنک خرم بهشتندید و نداند که رضوان چه کشت
چو خورشید بر گاه فرخ سروشنشسته به آیین و با فر و هوش
به رامش بپیمای لختی زمینبرو شارستان سیاوش ببین
خداوند ازان شهر نیکوترستتو گویی فروزندهٔ خاورست
وزان جایگه نزد افراسیابهمی رفت برسان کشتی بر آب
بیامد بگفت آن کجا کرده بودهمان باژ کشور که آورده بود
بیاورد پیشش همه سربسربدادش ز کشور سراسر خبر
که از داد شه گشت آباد بومز دریای چین تا به دریای روم
وزانجا به کار سیاوش رسیدسراسر همه یاد کرد آنچ دید
ز کار سیاوش بپرسید شاهوزان شهر و آن کشور و جایگاه
بدو گفت پیران که خرم بهشتکسی کاو نبیند به اردیبهشت
سروش آوریدش همانا خبرکه چونان نگاریدش آن بوم و بر
همانا ندانند ازان شهر بازنه خورشید ازان مهتر سرافراز
یکی شهر دیدم که اندر زمیننبیند دگر کس به توران و چین
ز بس باغ و ایوان و آب روانبرآمیخت گفتی خرد با روان
چو کاخ فرنگیس دیدم ز دورچو گنج گهر بد به میدان سور
بدان زیب و آیین که داماد تستز خوبی به کام دل شاد تست
گله کرد باید به گیتی یلهترا چون نباشد ز گیتی گله
گر ایدونک آید ز مینو سروشنباشد بدان فر و اورنگ و هوش
و دیگر دو کشور ز جنگ و ز جوشبرآسود چون مهتر آمد به هوش
بماناد بر ما چنین جاوداندل هوشمندان و رای ردان
زگفتار او شاد شد شهریارکه دخت برومندش آمد به بار
به گرسیوز این داستان برگشادسخنهای پیران همه کرد یاد
پس آنگه به گرسیوز آهسته گفتنهفته همه برگشاد از نهفت
بدو گفت رو تا سیاووش گردببین تا چه جایست بر گرد گرد
سیاوش به توران زمین دل نهاداز ایران نگیرد دگر هیچ یاد
مگر کرد پدرود تخت و کلاهچو گودرز و بهرام و کاووس شاه
بران خرمی بر یکی خارستانهمی بوم و بر سازد و شارستان
فرنگیس را کاخهای بلندبرآورد و دارد همی ارجمند
چو بینی به خوبی فراوان بگویبه چشم بزرگی نگه کن به روی
چو نخچیر و می باشد و دشت و کوهنشینند پیشت ز ایران گروه
بدانگه که یاد من آید به دستچو خوردی به شادی بباید نشست
یکی هدیه آرای بسیار مرز دینار وز اسب و زرین کمر
همان گوهر و تخت و دیبای چینهمان یاره و گرز و تیغ و نگین
ز گستردنیها و از بوی و رنگببین تا ز گنجت چه آید به چنگ
فرنگیس را هدیه بر همچنینبرو با زبانی پر از آفرین
اگر آب دارد ترا میزبانبران شهر خرم دو هفته بمان
به نثر
کاووس شاه نامهای تند و پرخاشگرانه به سیاوش نوشت و او را به خاطر صلح با تورانیان و نکشتن گروگانها سرزنش کرد. او به سیاوش دستور داد که گروگانها و هدایا را به درگاه بفرستد و فرماندهی سپاه را به طوس واگذار کند و خود بازگردد. کاووس، سیاوش را جوان و فریبخورده خواند. سیاوش با خواندن نامه بسیار غمگین شد و دانست که بازگشت نزد پدر، مساوی با گرفتاری در دام توطئههای سودابه و خشم شاه است. او با یاران نزدیکش، بهرام و زنگه شاوران، مشورت کرد و گفت که نمیتواند پیمانی را که با خدا بسته بشکند و نه میتواند نزد پدر بازگردد تا خوار شود. سیاوش تصمیم گرفت ایران را ترک کند. او زنگه شاوران را نزد افراسیاب فرستاد تا ماجرا را بگوید و از او بخواهد که اجازه دهد بیخطر از خاک توران بگذرد و در گوشهای از جهان پنهان شود. زنگه پیام را به افراسیاب رساند. پیران ویسه، وزیر دانای توران، به افراسیاب توصیه کرد که سیاوش را بپذیرد و گرامی بدارد، زیرا او شاهزادهای بیهمتاست و پیوستن او به توران باعث سربلندی و آسایش دو کشور خواهد شد. افراسیاب پذیرفت و نامهای محبتآمیز به سیاوش نوشت و او را همچون فرزند خود خواند و به توران دعوت کرد. سیاوش با دریافت نامه، ضمن اندوه از جدایی، فرماندهی سپاه ایران و گنجینهها را به بهرام سپرد تا به طوس تحویل دهد و خود با سیصد سوار برگزیده راهی توران شد.